Wet DBA in de zorg: wanneer ben je als zorg-zzp’er zelfstandig?

Illustratie van een zorgdossier met een schild

In de zorg werken veel zzp’ers naast mensen in loondienst, en precies dat maakt de Wet DBA daar lastig. Of je als zorg-zzp’er zelfstandig bent, hangt af van hoe je werkt en niet van het contract alleen.

Wet DBA in de zorg en de handhaving

De Wet DBA in de zorg kent dezelfde toets en dezelfde handhaving als elke andere sector. De Belastingdienst handhaaft weer en kijkt bij zorginstellingen nadrukkelijk naar zzp’ers die hetzelfde werk doen als het vaste personeel.

In de zorg is die situatie gewoon, want een verpleegkundige of begeleider doet bij elke werkgever hetzelfde werk. Het kabinet wil dat zorginstellingen minder op zzp’ers leunen, en heeft dat ook afgesproken met de sector.

Hoe de rechter een zorg-zzp’er beoordeelt

De rechter beoordeelt een zorg-zzp’er met de gezichtspunten uit het Deliveroo-arrest van de Hoge Raad. Er is geen enkel punt dat op zichzelf beslist, alle omstandigheden worden samen gewogen.

Belangrijke punten zijn gezag, de inbedding in de organisatie, of je persoonlijk moet werken, de duur van de opdracht en of je je als ondernemer gedraagt. Ook wat partijen hebben afgesproken telt mee, maar de praktijk weegt zwaarder dan de tekst van het contract.

Inbedding in de zorginstelling

Inbedding in de zorginstelling is het punt waarop zorg-zzp’ers het vaakst kwetsbaar zijn. Draai je mee in roosters, overleggen en functioneringsgesprekken, dan wijst dat op een dienstverband.

Een recente uitspraak van de kantonrechter in Limburg nuanceert dat. Dat een zzp’er in de gehandicaptenzorg hetzelfde werk deed als werknemers, vond de rechter inherent aan zorgwerk en op zichzelf geen aanwijzing voor werknemerschap.

Wat de uitspraak in Limburg laat zien

De uitspraak in Limburg laat zien welke feiten de doorslag gaven voor zelfstandigheid. De zorgverlener had geen vast rooster, mocht zich laten vervangen, factureerde zelf, werkte voor andere opdrachtgevers en vroeg een uurtarief ruim boven het loon uit de cao.

Het is een uitspraak van een kantonrechter in een individuele zaak. Een andere rechter kan bij andere feiten anders oordelen, en de Belastingdienst is er niet aan gebonden.

Feiten die in de uitspraak in Limburg wezen op zelfstandigheidZelfstandiguitspraak LimburgGeen vast roosterzelf bepalenVervangingmocht zich laten vervangenEigen facturenfactureerde zelfOpdrachtgeverswerkte ook voor anderen
Deze feiten gaven in deze ene zaak de doorslag. Een andere rechter kan bij vergelijkbare feiten anders oordelen.

Ondernemerschap weegt niet zwaarder

Ondernemerschap is een van de gezichtspunten, maar volgens de Hoge Raad weegt het niet zwaarder dan de andere. Veel opdrachtgevers en eigen acquisitie maken je dus niet automatisch zelfstandig, als je in een opdracht toch onder gezag werkt.

Voor zorg-zzp’ers betekent dat dat elke opdracht apart wordt beoordeeld. Een lange opdracht bij dezelfde instelling met vaste diensten is risicovoller dan losse diensten bij verschillende opdrachtgevers.

Het rechtsvermoeden bij een laag uurtarief

Het rechtsvermoeden bij een laag uurtarief raakt de zorg sterker dan veel andere sectoren. Werk je onder het wettelijke uurtarief, dan mag je je beroepen op een arbeidsovereenkomst en moet je opdrachtgever het tegendeel bewijzen.

Hoe dat werkt en wanneer het ingaat, lees je bij het rechtsvermoeden bij een laag uurtarief.

Wat je als zorg-zzp’er kunt doen

Als zorg-zzp’er verklein je het risico door je werk zo in te richten dat het past bij zelfstandigheid. Werk voor meerdere opdrachtgevers, bepaal zelf wanneer je werkt en leg vast dat je je mag laten vervangen en dat ook echt kan.

Doe niet mee aan interne overleggen en functioneringsgesprekken als werknemer, en factureer zelf met een tarief dat bij ondernemerschap past. Toets je situatie met de check op schijnzelfstandigheid.

Wat zorginstellingen doen

Zorginstellingen werken met een beheersingsmodel om per functie te bepalen of inhuur van een zzp’er past. Het Rijk en de sector hebben dat model samen opgezet, en veel instellingen huren daardoor minder zzp’ers in voor vaste diensten.

Voor opdrachtgevers staat de afweging bij de Wet DBA voor opdrachtgevers. De algemene regels en de handhaving lees je bij de Wet DBA en schijnzelfstandigheid.

Welke registraties en meldingen je als zorg-zzp’er verder nodig hebt, van BIG-register tot Wtza-melding, staat bij zzp in de zorg.

Veelgestelde vragen over de Wet DBA in de zorg

Mag je als zzp’er in de zorg hetzelfde werk doen als werknemers?

Als zzp’er in de zorg mag je hetzelfde werk doen als werknemers, dat maakt je niet automatisch werknemer. Beslissend is hoe je het werk doet, niet welk werk het is. De kantonrechter in Limburg vond gelijk werk inherent aan de zorg. Draai je wel mee in roosters, overleggen en gesprekken zoals een werknemer, dan neemt het risico op schijnzelfstandigheid toe, ongeacht wat er in je contract staat.

Biedt een modelovereenkomst in de zorg zekerheid?

Een modelovereenkomst in de zorg biedt beperkte zekerheid. De Belastingdienst beoordeelt geen nieuwe modelovereenkomsten meer, en een bestaande overeenkomst helpt alleen als je in de praktijk precies zo werkt. Wijkt de praktijk af, dan beschermt het contract niet. Gebruik een modelovereenkomst daarom als hulpmiddel om afspraken scherp te krijgen, en niet als vrijbrief. Meer staat bij de modelovereenkomst voor zzp’ers.

Wie draait op voor de naheffing bij een zorginstelling?

Bij een zorginstelling draait de instelling als opdrachtgever op voor de naheffing van loonheffingen. Voor jou als zzp’er kan de ondernemersaftrek over die opdracht vervallen, omdat het inkomen dan loon is en geen winst. Daarnaast kun je recht krijgen op wat een werknemer toekomt, zoals loon bij ziekte. Daarom hebben beide partijen belang bij een zuivere samenwerking, en is het verstandig om twijfels vroeg te bespreken.

Bronnen en actualiteit

De informatie komt van de Belastingdienst, Rijksoverheid, Ondernemersplein en rechtspraak.nl. Daaronder vallen de uitspraak van de kantonrechter in Limburg en de antwoorden van het kabinet op Kamervragen over zorg-zzp’ers. Dit artikel geeft algemene informatie en is geen juridisch of fiscaal advies.

Deel deze pagina

Gerelateerde artikelen

Illustratie van een checklist in een browservenster naast een weegschaal, voor de beoordeling van schijnzelfstandigheid onder de Wet DBA
Dennis van de Velde

Modelovereenkomst voor zzp’ers

Een modelovereenkomst is een contract tussen jou en je opdrachtgever dat de Belastingdienst heeft beoordeeld. Werk je echt zoals erin staat, dan hoeft je opdrachtgever

Illustratie van een checklist in een browservenster naast een weegschaal, voor de beoordeling van schijnzelfstandigheid onder de Wet DBA
Dennis van de Velde

Check op schijnzelfstandigheid voor zzp’ers

Met deze check toets je een opdracht op de punten waar de Belastingdienst naar kijkt bij schijnzelfstandigheid. Je ziet per punt of je antwoorden op