[zzp_wft]
Zelfstandigen hebben recht op een zwangerschaps- en bevallingsuitkering via het UWV. Die regeling heet de ZEZ, kort voor Zelfstandig en Zwanger, en anders dan bij bijna alles rond zzp en inkomen hoef je hier niets voor verzekerd te zijn.
Wat is de ZEZ-regeling en wie heeft er recht op?
De ZEZ is een uitkering voor zwangere zelfstandigen rond de bevalling. Je vraagt hem aan bij het UWV, niet bij de Belastingdienst en niet bij je verzekeraar. Er is geen premie die je vooraf hebt betaald: de regeling geldt voor zelfstandigen als groep.
De voorwaarden zijn beperkt. Je bent zelfstandige, je bent zwanger, en je vraagt de uitkering op tijd aan. Er is geen medische acceptatie, geen wachttijd en geen opbouwperiode. Werk je daarnaast in loondienst, dan loopt dat deel via je werkgever en de gewone zwangerschapsregeling; de ZEZ gaat alleen over je inkomen als zelfstandige.
De ZEZ valt onder de WAZO
De regeling staat in de Wet arbeid en zorg, afgekort WAZO. Dat is dezelfde wet die het zwangerschaps- en bevallingsverlof voor werknemers regelt. Zoek je op WAZO en kom je hier terecht: het hoofdstuk dat over jou gaat is het deel voor zelfstandigen, en dat is de ZEZ.
Het praktische gevolg van die gedeelde wet is dat de verlofduur voor zelfstandigen en werknemers gelijk loopt. Het verschil zit in de hoogte en in wie uitbetaalt.
Hoe hoog is de ZEZ-uitkering?
De hoogte hangt af van het aantal uren dat je in het jaar ervoor hebt gewerkt en van je winst, met het wettelijk minimumloon als bovengrens. Voldoe je aan het urencriterium, dan zit je aan de bovenkant van de regeling. Blijf je daaronder, dan wordt de uitkering afgeleid van je winst in het voorgaande jaar.
Er zit dus een plafond op. Verdien je meer dan het minimumloon, en dat geldt voor de meeste zzp’ers die fulltime werken, dan vervangt de uitkering je omzet niet volledig. Reken daar op in plaats van op een percentage van je gebruikelijke inkomen.
De uitkering is bruto en wordt belast als inkomen, dus wat je netto overhoudt ligt lager dan het bedrag dat het UWV noemt. Wat dat in jouw situatie betekent, reken je door met de rekentool voor je netto inkomen.
Hoe lang duurt je zwangerschapsverlof als zzp’er?
Het verlof duurt minimaal zestien weken. Bij een tweeling of meerling is dat minimaal twintig weken. Na de bevalling ontvang je altijd nog minstens tien weken uitkering, ook als je kind eerder of later komt dan verwacht.
Wanneer het verlof ingaat bepaal je zelf, tussen zes en vier weken voor je uitgerekende datum, net als in loondienst. Kies je voor zes weken vooraf, dan blijft er na de bevalling minder over; kies je voor vier, dan meer.
Anders dan een werknemer heb je geen werkgever die je taken overneemt. Het verlof is dus vooral een uitkeringsperiode en niet automatisch een periode waarin je onderneming stilligt. Wat je in die weken wel of niet doet, bepaal je zelf.
ZEZ-uitkering aanvragen: wanneer en hoe
Aanvragen kan vanaf het moment dat je vierentwintig weken zwanger bent, en uiterlijk twee weken voordat je verlof ingaat. Eerder kan niet, later kost je uitkeringsdagen. Zet daarom een herinnering zodra je de uitgerekende datum weet.
Je hebt een verklaring van je verloskundige of arts nodig met de vermoedelijke bevallingsdatum. Regel die tijdig, want dat is meestal het onderdeel waar de aanvraag op blijft liggen. De aanvraag zelf doe je bij het UWV.
Moet je de ZEZ-uitkering terugbetalen?
In de regel niet. De uitkering is geen voorschot en geen lening, dus je houdt wat je hebt ontvangen. Terugvorderen gebeurt alleen als er te veel is uitgekeerd, bijvoorbeeld doordat de gegevens waarop de uitkering is gebaseerd achteraf niet blijken te kloppen, of doordat je verlof korter uitviel dan opgegeven.
Geef een wijziging in je situatie dus door zodra hij zich voordoet, en bewaar de toekenningsbrief bij je administratie. Het UWV bepaalt of en hoeveel er wordt teruggevorderd; die beslissing loopt niet via de Belastingdienst.
Wat de ZEZ-uitkering voor je belasting en je administratie betekent
De uitkering is inkomen en wordt belast. Reken er dus op dat je erover moet afrekenen bij je aangifte, en houd er rekening mee in je voorlopige aanslag.
Voor het urencriterium geldt een aparte regeling rond zwangerschap: de weken waarin je vanwege de bevalling niet werkt, tellen onder voorwaarden toch mee. Dat is belangrijk, want zonder die regeling zou je in het jaar van je bevalling je ondernemersaftrek kunnen mislopen.
Wat de ZEZ-regeling niet dekt
Ziekte tijdens of na de zwangerschap die losstaat van de bevalling valt hier niet onder. Dat is gewoon arbeidsongeschiktheid, met alle vragen die daarbij horen. Sommige arbeidsongeschiktheidsverzekeringen kennen bovendien een wachttijd voordat zwangerschapsgerelateerde uitkeringen mogelijk zijn, dus als je een aov overweegt en een kinderwens hebt, is de volgorde relevant. Zie de vormen van inkomensverzekering.
En de regeling vervangt je omzet niet volledig. Plan dat in: zorg dat facturen voor je verlof de deur uit zijn en dat je btw-verplichtingen niet in die periode vallen. Zie btw-aangifte doen voor de deadlines.
De precieze bedragen, termijnen en voorwaarden staan bij het UWV. Wij nemen ze hier niet over, omdat ze jaarlijks wijzigen en een verouderd bedrag erger is dan geen bedrag.
Omdat de uitkering je omzet niet volledig vervangt, is de periode ervoor het moment om te sparen. Een aparte spaarpot naast je zakelijke rekening is daarbij makkelijker vol te houden dan een voornemen.
Wat er verder aan verzekeringen speelt als zelfstandige, staat bij alle artikelen over verzekeringen.
Veelgestelde vragen over de ZEZ-uitkering
Moet ik verzekerd zijn voor de ZEZ-uitkering?
Nee. De ZEZ-regeling geldt voor zelfstandigen zonder dat je daar vooraf iets voor hebt afgesloten. Je vraagt de uitkering aan bij het UWV.
Hoe lang duurt de ZEZ-uitkering?
Minimaal zestien weken rond de bevalling, en minimaal twintig weken bij een meerling. Na de bevalling loopt de uitkering altijd nog minstens tien weken door.
Geldt de ZEZ-uitkering ook voor de partner of voor een man?
Nee. De ZEZ is er voor de zwangere zelfstandige zelf. Voor partners bestaat er in loondienst geboorteverlof; als zelfstandige regel je die vrije dagen zelf en is er geen uitkering voor.
Heeft een dga recht op een ZEZ-uitkering?
Dat hangt af van je positie. Ben je in loondienst bij je eigen bv, dan loopt je zwangerschapsverlof via de gewone werknemersregeling en niet via de ZEZ. Ben je zelfstandige zonder dienstbetrekking, dan val je wel onder de ZEZ. Twijfel je over je situatie, leg die dan voor aan het UWV voordat je aanvraagt.
Telt mijn zwangerschapsverlof mee voor het urencriterium?
Er bestaat een regeling waardoor de niet-gewerkte weken rond de bevalling onder voorwaarden meetellen. Controleer de exacte voorwaarden bij de Belastingdienst, want dit bepaalt of je je ondernemersaftrek houdt.
Kan ik tijdens mijn zwangerschapsverlof blijven factureren?
Werk dat je tijdens je verlof doet, kan gevolgen hebben voor je uitkering. De ZEZ gaat uit van een periode waarin je niet of veel minder werkt. Overleg met het UWV voordat je tijdens je verlof opdrachten aanneemt, en houd je uren bij zodat je achteraf kunt laten zien wat je hebt gedaan.
